KAMUOYU

Geniş anlamda, kamu çıkarını ilgilendiren bir konu hakkında halkın genel kanaat ve düşünceleri demektir. Bir başka ifadeyle, toplum hayatmın çeşitli güçlük ve problemleri karşısında belirli bir zamanda, belirli bir insan grubu arasında yaygın düşünce ve bakış açılarını anlatan bir kavramdır. Daha dar ve sosyolojik anlamda terim, kamuyu ilgilendiren bir konuda halkın kanaatlerinin toplanması ve bunların örnekleme tekniğiyle istatistiklerinin yapılmasına işaret eder. Kamu oyu araştırma teknikler Batıda (yakınlarda da bİz-de) yaygın biçimde kullanılmaktadır. (Örneğin, piyasa araştırmaları, seçim tahminleri gibi).

Kamu oyu terimi zaman zaman bir takım siyasal topluluklara ve dünya ülkelerine izafe edilir. Bütün dünyayı ilgilendiren bir mesele hakkında dünya kamu oyu, dünya devletleri kamu oyu, İslâm ülkeleri kamu oyu gibi ifadeler kullanılmaktadır. "Nükleer füzelerde indirim yapılması konusunda SSCB dünya kamu oyunda olumlu bir İzlenim bıraktı" cümlesindeki gibi. Kamu oyu, biçimini içinde geliştiği toplumdan alır ve toplumdaki etkileşimler sonucu şekillenir. Bu itibarla bazan sabit, çoğu defa da değişken olur. Toplumun âdet ve geleneklerinden kaynaklanıyorsa, sabit; tercihlere dayanırsa, -ki çoğu defa böyledir- değişkendir.

Halkın bir konu hakkındaki düşüncesi, o ülkede herkese her konuda fikir ve düşüncesini açıkça ve rahatça söyleme özgürlüğünün tanınıp tanınmamasına göre, açık ya da gizli kamu oyu diye ikiye ayrılır. İnsanların fikirlerini açıkça söylemekten korkmadıkları, rahatça açıklayabildikleri halde beliren düşüncelere "açık kamu oyu", düşünceler kanuna ve sosyal değerlere aykırı düştüğünde açıklamaktan kor-kuluyorsa, belirli konular hakkındaki kanaatleri İfade için de gizli kamu oyu'ndan bahsedilir. Genel bir değerlendirmeyle hür dünya ülkelerindeki kamu oyu birincisinin, totaliter veya militarist, yahut dev-

rimci ülkelerin kamu oyları da ikincinin

örneğidir.

Modern toplumlar, halkın tercih ve eğilimlerine uygun çeşitli kanun ve yönetmelikler ortaya koyabilmek için kamu oyu tercihlerim bilmek isterler. Demokrasi ile yönetilen, düşünce hürriyetinin herhangi bir sınırlamaya tabi tutulmadığı ülkelerde kamu oyu tesbiti amacıyla bağımsız kurumlar oluşturulmuştur. ABD'deki Gallup Enstitüsü bunlardan biridir. Totaliter veya militarist yahut diğer benzer ülkeler, kamu oyuna fazla kulak vermeseler bile, onu tatmin ve sosyal tansiyonu düşürmek için bazı tavizler verebilmektedir (Örneğin Sovyetlerin, bir kısım Kırım göçmenlerinin belirli bir süre sonra ülkelerine dönmelerine izin vermeleri gibi.)

İzzet ER